Giriş YapÜye Ol



Kimya Bilimi Konu Anlatımı

Kimya Bilimi Konu Anlatımı

Kimya nedir? Simya’dan Kimya’ya kadar geçen uzun zamanda neler oldu? Hayatımız gerçekten kimya mı? Kimya’ya ilk adımı atmaya hazırmısınız? 

Kimya; maddenin özelliklerini, bileşimini, yapısal özelliklerini ve maddelerin birbirleriyle verdiği reaksiyonları inceleyen bilim dalıdır. Kimya bir temel bilimdir. Kimyanın gelişimi Simya ile başlamıştır.

Simya Öncesi Dönem
Simyanın bilinen tarihi Antik Mısır zamanında başlamış ve yaklaşık MÖ 2000’li yıllarda Mısırlılar’ın kokulu tozlar ürettikleri iddia edilmiştir. Daha sonra MÖ 1700’lü yıllarda Babiller altın, gümüş, civa, demir, kurşun gibi metalleri tanımlamış ve bu metalleri adlandırıp bunlara semboller vermişlerdir. Daha sonraki zamanlarda özellikle Yunan filozofları maddeler ve simya hakkında çeşitli fikirler ortaya koymuşlardır.


Simya Dönemi
Bu dönemin başlangıcı yaklaşık MÖ 300’lü yıllardır. Bu dönemde simyacıların birçoğu ucuz metalleri altına çevirecek felsefe taşını bulmak için zaman harcamışlardır. Aristotales ‘in dört element teorisi bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Aristotales ‘in dört element teorisi; tüm maddelerin ateş, hava, su ve topraktan oluştuğunu öne sürmesidir.

Tarihler biraz daha ilerlediğinde ki bu yaklaşık MS 1300’ü yıllara denk gelmektedir; simya tüm kıta Avrupasında yaygın bir hale gelmiştir. Simya döneminde bu işle uğraşan simyacılar denemeleri, araştırmaları aracılığıyla birçok laboratuvar tekniği geliştirmiş ve bazı laboratuvar aletlerini üretmişlerdir.
İnişli çıkışlı ve sonuçsuz altın çevirme denemelerinden sonra Robert Boyle 1661 yılında The Sceptical Chymist ‘i yayımlamış ve Aristotales ‘in dört element teorisini reddetmiştir. Bu kitap aslında simya döneminin bittiğini ve yeni bir çağa girildiğinin habercisi olarak görülebilir.

Simya’dan Geleneksel Kimya’ya Geçiş
Bu dönem 17. yüzyılın sonlarına denk gelmektedir. Bu dönemde J. J. Becher yanma ile ilgili Phlogiston teorisini geliştirmiştir. Bu teori 18. yüzyılın büyük bir kısmında kabul görmüştür. 1787 ‘de Coulomb kendi adıyla özdeşleşen benzer yüklerin birbirini ittiğini açıkladığı kanunu bulmuştur. Daha sonraki zamanlarda Phlogiston teorisi Lavoisier tarafından çürütülmüştür. Bu dönemde John Dalton atom ve elementlerle ilgili bazı ilkeler ortaya koymuştur, John Dalton ‘un bu teorisi modern kimyanın ilk basamağına geçişin habercisi olarak kabul edilebilir.

Modern Kimya Dönemi
Modern kimya dönemi 19. yüzyılda başlamış ve günümüze kadar gelişerek gelmiştir. Günümüzde hala devam eden bilimsel çalışmalar neticesinde hergün yeni bir bilgi keşfedilmektedir. Kimya ilerleyen zamanlarda daha da gelişecek bir bilim dalıdır. Modern kimyanın bazı alt dalları vardır. Bunlar; Analitik Kimya, Biyokimya, Anorganik Kimya, Organik Kimya, Fizikokimya olarak gösterilebilir.

Kimyanın Sembolik Dili
Yeryüzünde belkide milyonlarca farklı madde vardır. Bilinmeyenlerin dışında şuan bizim bildiklerimizin sayısı oldukça fazladır. Belli bir zamandan sonra bu maddelerin sınıflandırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Mesela element; kendinden daha küçük yapılara ayrıştırılamayan yapı demektir. Bileşikler; farklı elementlerin birleşmesinden oluşurlar. Bu birleşmelere veya ayrılmalara reaksiyon(tepkime) denir.

Elementlerin Sınıflandırılması
Kimyacılar, elementleri hep farklı şekillerle ifade ettiler. Ancak bunun bir sistematiği yoktu ve bu başka bilim insanlarının birbirini anlamasında güçlük çıkarıyordu. 1814 ‘te Berzelius isimli kimyacı bir sistem geliştirdi ve bu sistem günümüzde de kullanılmaktadır. Bu sisteme göre elementin ilk iki harfi o elementin sembolü oluyordu. Berzelius ‘tan önce bileşik adlandırmalarıda bir sıkıntıydı çünkü herkes farklı bir gösterim kullanıyordu. Bu sebebten Berzelius kimyaya büyük bir katkı yapmıştır.

> İyonik Bileşiklerde Adlandırma

İyonik Bileşikleri Adlandırma Kuralları
1) Formüldeki pozitif yükler toplamı negatif yükler toplamına eşit olmalıdır.
2) Eğer bileşik yanlızca iki elementten oluşuyorsa önce katyon adı, sonra anyonun adı yazılır.
3) Katyon adı genellikle elementin adı olur, anyon adı ise genellikle elementin sonuna -ür eki getirilerek oluşturulur.
4) Bazı bileşikler ikiden fazla elementten oluşabilir. Bu durumlarda anyon veya katyon köktür. Böyle bileşikleri adlandırmak için bazı kökleri bilmemiz gerekmektedir.

Detaylı örnekler için tıklayınız.

> Kovalent Bileşiklerde Adlandırma

Kovalent Bileşikleri Adlandırma Kuralları
1) Kimyasal formüldeki elementlerin sayısının yazılması gerekir.
2) Adlandırma yapılırken önce birinci elementin sayısı, sonra elementin adı, sonra ikinci elementin sayısı ve adı yazılır.
3) Sayılar Latince olarak yazılır. Latince Sayılar; 1-mono, 2-di, 3-tri, 4-tetra, 5-penta, 6-hekza, 7-hepta, 8-okta, 9-nona, 10-deka.
4) Bileşikte eğer ikiden fazla element varsa bu adlandırma sistemi genellikle kullanılmaz. Bu kısmı Organik Kimya kısmında daha detaylı işleyeceğiz.

Örnek:
CO2 bileşiği karbondioksit olarak adlandırılır.

Birinci elementin yani karbonun sayısı yok o yüzden atlıyoruz sonra birinci elementin adını, ikinci elementin latince sayısını ve ikinci element olan oksijenin adını yazıyoruz.

Detaylı örnekler için tıklayınız.

Güvenliğimiz ve Kimya
Kimyasal maddeler hayatımızın her yerinde. Onlarla her yerde etkileşim kurabiliriz. Elimizi yıkarken, duş alırken, evimizi temizlerken bile kimyasal maddeleri kullanırız. Günlük hayatta kulandığımız sabun, diş macunu, şampuan, makyaj malzemeleri gibi kimyasallar zararlı olmasada hayatımızda pek çok zararlı kimyasal vardır. Örneğin; günlük hayatta tuvalet ve banyo temizliğinde kullanılan tuz ruhu oldukça zararlıdır. Sadece teması değil solumakta tehlikelidir. Hayatımızda her an herşey olabilir, mesela yanlışlıkla zararlı bir kimyasala dokunabiliriz ya da yanlışlıkla zararlı bir kimyasal içebiliriz. (ALLAH korusun.) Bu gibi durumlarda ne yapacağımızı bilmek, panik yapmamak en önemli kurallardır. Çünkü panik yaparsak doğru düşünemeyebiliriz ve zararın etkisini azaltmak yerine çoğaltabiliriz. Bu yüzden kimyasal maddelerle nasıl yaşayacağımızı, neyin zararlı neyin zararsız olduğunu bilmemiz ve acil bir durumda ne yapacağımızı öğrenmemiz gerekmektedir. Güvenliğimiz ve Kimya konusu bu yüzden hem dersimiz için hemde günlük hayatımız için önemli bir konudur.

Kimyasal Maddelerin Üzerinde Bulunan Açıklayıcı İşaretler

Kimyasal Maddelerin Üzerinde Bulunan Açıklayıcı İşaretler

Kimyasal Madde Zarar Grupları

1. Resim: Patlayıcı Madde Sembolü
Patlayıcı maddeler, ekzotermik olarak reaksiyona giren kimyasallardır. Bu maddeler ateşten, ısıdan, darbeden veya sürtünme yoluyla tepkimeye girebilir ve patlayabilirler. Bunu önlemek için bu sembölü gördüğümüzde o maddeyi ısıdan, ateşten, darbe almasından uzak tutmalıyız.
2. Resim: Parlayıcı Madde Sembolü
Bu sembol maddenin, yanıcı maddeler ile reaksiyona sokulursa parlayabileceğini yani alev alabileğini gösterir. Bazı maddelerde başka bir madde olmadan bile havadaki oksijenin varlığıyla alev alabilir. Bu yüzden bu sembolü gördüğümüzde çok dikkatli olmalıyız.

3. Resim: Kolay Alevnen Madde Sembolü
Parlama noktası 21 C’nin altında olan maddeleri gösterir. Bu tür maddeleri ateş ve diğer ısı kaynaklarından uzak tutmalıyız.

4. Resim: Çok Zehirli Madde Sembolü
Soluma, yutma, deriye temas durumlarında sağlığa zarar verici hatta öldürücü maddeleri gösterir. Bu tür maddelerin vücutla teması engellenmelidir. Koruyucu önlemler alınmalıdır. Yanlışlıkla temas edilirse acilen tıbbi yardım alınmalıdır.

5. Resim: Tahriş Edici Maddeler Sembolü
Deriyle temas halinde cildi tahriş eden maddeleri gösterir. Bu tür maddelerle temastan kaçınılmalı ve koruyucu önlemler alınmalıdır.

6. Resim: Aşındırıcı Madde Sembolü
Temas halinde canlı dokulara zarar veren maddeleri gösterir. Gözleri, deriyi, kıyafetleri korumak için önlem alınmalıdır.

7. Resim: Çevreye Zararlı Madde Sembolü
Bu tür maddeler, maddenin çevreye uzun ya da kısa sürede zarar verebileceğini gösterir. Bu risk göz önüne alınarak bu tür maddelerin toprak ve çevreyle teması engellenmelidir.

Burda anlattıklarımız dışında bazı semboller daha bulunmaktadır. Burdakiler en genel işaretler olarak değerlendirebileceğimiz sembollerdir. Diğer sembolleri merak ederseniz internetten araştırabilirsiniz.

Laboratuvar Güvenlik Sembolleri

Kimya deyince ilk akla gelenlerden biri laboratuvardır. Laboratuvarlar kimyacıların çalışma alanıdır. Sizde öğrenciyken deneylerinizi laboratuvarda yaparsınız. İleride üniversitede okuyacağınız bölümle ilgili olarak laboratuvarlarla içli dışlı olabilirsiniz. Sizlere burada bazı laboratuvar güvenlik sembolleri ve açıklamalarını göstereceğiz.

Laboratuvar Güvenlik Sembolleri

Laboratuvar Güvenlik Sembolleri

1. Resim: Canlı Hayvan Sembolü
Bu sembol daha çok biyoloji laboratuvarlarında kullanılır ve deneyde veya içeride canlı hayvan bulunduğunu ve dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.

2. Resim: Kesici Alet Sembolü
Bu sembol, kesici aletlerin kullanılacağını ve dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.

3. Resim: Isıtıcı Sembolü
Bu sembol ısıtıcı veya bir alev kaynağı kullanılacağını ve dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.

4. Resim: Cam Malzeme Sembolü
Deneyde cam malzemelerin kullanılacağını ve dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.

5. Resim: Kimyasal Madde Sembolü
Deneyde kullanılacak maddelerin kimyasal özelliklerinin bilinmesi ve dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.

6. Resim: Elektrik Kullanımı Sembolü
Bu sembol laboratuvarda kullanılan elektrikli aletlerin güvenli bir şekilde kullanılması gerektiğini gösterir.

7. Resim: Göz Koruma Sembolü
Bu sembol laboratuvarda deney sırasında oluşabilecek buhar, toz veya göze sıçrayabilecek herhangibir madde için gözümüzü korumamız gerektiğini ve gözlük kullanmamız gerektiğini gösterir.

8. Resim: Yangın Sembolü
Laboratuvarda çıkabilecek bir yangında dikkatli ve sakin olmamızı gösteren semboldür.

Güvenliğimiz ve Kimya konusunda önce kimyasal madde işaretlerini sonra da laboratuvar güvenlik sembollerini öğrendik. Kimya bir hayattır. Hayatımızın her yerinde kimya kendine az veya çok bir yer bulmuştur. Kimyasal maddeleri tanımak ve onların nasıl kullanılacağını bilmek, aksi bir durumda nasıl davranılacağını öğrenmek, hem okul hayatında hemde tüm hayatınızda size yardımcı olur. Her zaman her riski göz önünde bulundurun.

 

İyonik ve Kovalent Bileşik Adlandırma Örnekleri için tıklayınız.

Lütfen bu konuyu değerlendirin.
[Toplam: 108 Ortalama: 3.3]

Kimya Bilimi Konu Anlatımı için 3 Yorum Yapılmış.

  1. kerem dedi ki:

    iyi güzel anlatılmış

  2. Okan dedi ki:

    Örneklerle güzel anlatılmış.

  3. gömer dedi ki:

    slm beyler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir