Giriş YapÜye Ol



Kategori Arşivi: 10. Sınıf

Karışımlar Konu Anlatımı

Karışımlar Konu Anlatımı

Karışımlar konu anlatımına hoşgeldiniz. Bu konu sözel ağırlıklı bir konu olmakla beraber aşağıda verdiğimiz kavramları öğrenerek sınavlarda çıkan birçok soruyu cevaplayabilirsiniz. Kafanıza takılan soruları yorum kısmında sorabilirsiniz. gulen-surat

Bir bardak çaya iki tane kesme şeker attığımızda şeker çözünür ve bardağa baktığımızda sadece çayı görürüz. Peki 3, 4, 5 ,10, 15 tane kesme şekeri aynı bardağa atıp karışıtırırsak hepsi çözünür mü yoksa arta kalan şekerler olur mu?

Temel Kavramlar

Karışım: Birden fazla maddenin kimyasal özellikleri kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluğudur.
Homojen Karışım: Bakıldığında her tarafında aynı renge sahip karışımlardır. Tek görünümlüdür.
Heterejon Karışım: Bakıldığında tek görünüme sahip olmayan ve içindeki taneciklerin veya farklı renklerinde gözüktüğü karışımlardır. 4 ‘e ayrılır.
Süspansiyon: Katı – Sıvı karışımlardır. Örnek: Su – Kum
Emülsiyon: Sıvı – Sıvı karışımlardır. Örnek: Su – Zeytinyağı
Aerosol: Katı veya Sıvı – Gaz karışımlardır. Örnek: Spreyler
Kolloid: Bir maddenin katı üzerinde asılı kalmasıyla oluşurlar. Gözle görülemezler ancak heterojen karışımlardır. Lazer ışınıyla görülebilirler. Örnek: Boyalar
Çözelti: Bir maddenin başka bir madde içinde dağılarak, homojen karışım oluşturması olayına çözünme, elde edilen karışıma da çözelti denir.


Katı Çözelti: Çözücüsü katı olan çözeltilerdir.
Sıvı Çözelti: Çözücüsü sıvı olan çözeltilerdir.
Gaz Çözelti: Çözücüsü gaz olan çözeltilerdir.
Amalgam: Civanın metallerle yaptığı karışımlara denir. Örnek: Eskiden kullanılan diş dolguları.
Doymuş Çözelti: Çözücünün çözebileceği en fazla miktarda madde çözmesiyle oluşan çözeltilerdir.
Doymamış Çözelti: Çözücünün çözebileceği en fazla miktarda madde çözmemesiyle oluşan çözeltilerdir. Daha da madde çözebilir.
Aşırı Doymuş Çözelti: Çözücünün çözebileceği en fazla miktarda maddeden fazla miktarda madde çözmesiyle oluşan çözeltilerdir. Bir süre sonra fazla kısım dibe çöker.
Seyreltik Çözelti: Az miktarda çözünen içeren çözeltilerdir.
Derişik Çözelti: Çok miktarda çözünen içeren çözeltilerdir.
İyon – Dipol Etkileşimi: Bir iyonun polar bir molekül ile etkileşimidir.
Dipol – Dipol Etkileşimi: İki polar molekülün zıt kutuplarının birbirlerini çekmesiyle oluşur.
İndüklenmiş Dipol: İyonik halden bir anlık dipol hale geçmesine denir.
Karışımlarda Benzerlik İlkesi: Kısaca benzer benzeri çözer diyebiliriz.
Çözünürlük: Çözücünün çözücüyü maksimum çözme kapasitesine denir.
Kütlece Yüzde: 100 Gr çözücüde çözünen maddenin kütlesidir. (m/m)
Hacimce Yüzde: Sıvı – Sıvı çözünenlerde kullanılır. (V/V)   
ppm: Milyonda bir birime verilen isimdir. 
ppb: Milyarda bir birime verilen isimdir.
Osmotik Basınç: Suyun meydana getirdiği basınçtır.
Koligatif Özellik: Tanecik sayısına bağlı özelliklerdir.
Donma Noktası Alçalması: Çözeltide çözünen maddeye bağlı olarak donma noktasının alçalmasına denir.
Kaynama Noktası Yükselmesi: Çözeltide çözünen maddeye bağlı olarak kaynama noktasının yükselmesine denir.
Adsorpsiyon: Basit bir ifadeyle bir maddenin başka bir madde üzerine tutunmasıdır.
Karışımların Genel Özellikleri

  • Karışımı oluşturan maddeler kimyasal özellikleri kaybetmezler.
  • Karışımlar saf değildirler.
  • Fiziksel yollarla ayrıştırılabilirler.
  • Karışımların erime ve kaynama noktaları çözünenin derişimine bağlı olduğundan sabit değildir.
  • Karışımların öz kütleleri sabit değildir.
  • Karışımın yapısında farklı cins molekül veya atom vardır.
  • Karışımda bulunan maddelerin miktarı arasında sabit bir oran yoktur.

Bazı Karışım Ayırma Yöntemleri

  • Ayıklama: Gözle görülebilen farklı taneciklerin ayrılmasıdır. El veya farklı bir araçla yapılabilir.
  • Eleme: Farklı taneciklere sahip karışımların elek ile ayrılmasıdır.
  • Süzme: Katı ve sıvıdan oluşan karışımların ayrılmasıdır.
  • Çöktürme: Yoğunluk farkından karışımdaki maddelerden ağır olanın dibe çökmesidir. Kum – Su gibi.
  • Kristallendirme: Sıcaklığın düşürülmesiyle çözünürlüğü azalan maddenin katı olarak ayrılmasıdır.
  • Damıtma: Karışımdaki maddelerin buharlaştırılarak, ayrı yoğunluklarda ayrılmasıdır.

Formül Kağıdı

 % Kütlece Yüzde = Çözünenin Kütlesi (gram) / Çözeltinin Kütlesi (gram) x100

% Hacimce Yüzde = Çözünenin Hacmi (mililitre) / Çözeltinin Hacmi (mililitre) x100

Asitler, Bazlar ve Tuzlar Konu Anlatımı

Asitler, Bazlar ve Tuzlar Konu Anlatımı

Asit: Su ile tepkimeye girdiğinde hidrojen iyonları üreten hidrojen bileşiğidir. Hidrojen iyonları çözeltiyi asidik yapar.

Asitlerin Genel Özellikleri

  • Asitlerin tatları ekşidir.
  • Turnusol kağıdını mavi renkten kırmızı renge çevirme özelliğine sahiptirler.
  • Bazlarla tepkimeye girdiklerinde tuz ve su oluştururlar.
  • Asitler ciltle temas ettiğinde yanıcı bir his uyandırırlar.
  • pH değerleri 7’den küçüktür.
  • Asitler suda çözündüklerinde elektrik akımını iletirler.

Baz: Sulu çözeltilerinde hidroksit (OH) iyonu bulunduran maddelere denir.

Bazların Genel Özellikleri

  • pH değerleri 7’den büyüktür.
  • Bazlar Suda iyonlaşabilirler.
  • Bazlar suda çözündüklerinde elektrik akımını iletirler.
  • Bazların tatları acıdır.
  • Elde kayganlık hissi yaratırlar.
  • Turnusol kağıdını kırmızı renkten mavi renge çevirme özelliğine sahiptirler.

İndikatör: Belirteç olarakta bilinir. Herhangibir maddenin test edildiği ortamda bulunup bulunmadığı gösteren araçlara (maddelere) indikatör denir.

Bazı Kuvvetli Asit ve Kuvvetli Bazların Tepkimeleri

Bazı Kuvvetli Asitlerin Reaksiyonları
H2SO4 —————–> H+(aq) + HSO4(aq)
HClO3 —————–> H+(aq) + ClO3(aq)
HBr —————–> H+(aq) + Br(aq)
HClO4 —————–> H+(aq) + ClO4(aq)
Bazı Kuvvetli Bazların Reaksiyonları
KOH ——————-> K+(aq) + OH(aq)
RbOH —————–> Rb+(aq) + OH(aq)
Sr(OH)2 ——————> Sr2+(aq) + 2OH(aq)  (Çok çözünmez.)
Ba(OH)2 —————–> Ba2+(aq) + 2OH(aq) (Çok çözünmez.)

 

Kuvvetli asit ve bazlar bunlarla sınırlı değildir. İlerleyen konularda daha fazla örnek vereceğiz.

Bazı Asit – Baz Tanımları

Arrhenius; Suya H3O+ veren maddeler asit, OH veren maddeleri baz olarak tanımlamıştır.
Bronsted-Lowry; Proton veren madderler asit, proton veren maddeleri baz olarak tanımlamıştır.
Lewis; Bir çift elektron çifti alabilen maddelere asit, bir çift elektron çifti verebilen maddeleri baz olarak tanımlamıştır.

Asit-Baz Tepkimeleri

Hayatımızın her anında tepkimeler bizimle birliktedir. Örneğin; yemek yerken mideye inen besin önce mide asidi tarafından parçalanır. Daha sonra diğer işlemler yapılır. Mesela lavabo temizlerken de aslında birçok tepkime olur. Kısacası asitler ve bazlar biz bilsekte bilmesekte hayatımızın her yerinde ve biz bilmeden günde birçok tepkime oluşturuyoruz veya bu tepkimelere ev sahipliği yapıyoruz. Genel olarak; asitler ve bazların tepkimeye girerek oluşturdukları tuzlar suda çözünebilirler ve iyonik özelliğe sahiptiler. Asit-baz tepkimelerine ilerleyen konularda daha detaylı değineceğiz.

Bazı Kavramlar;

Nötralleşme: Asit ve bazın mol sayılarının birbirlerine eşit olmasıdır. asit ve bazlar arasındaki tepkimeler genellikle nötralleşme tepkimeleridir. Asit + Baz → Tuz + Su

pH Kavramı: pH, bir çözeltinin asitlik yada bazılık derecesini gösteren bir ölçüdür. pH derişimin eksi logaritması alınarak bulunur(asitler için). Ph 7 ise nötr, 7′ den küçükse asidik, 7’den büyükse baziktir.

Tampon Çözelti: Belli miktarda eklenilen asit veya bazın, çözeltinin pH’ ını değiştirmemesini sağlayan çözeltidir.

Aktif Metal: Asit veya su ile tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı çıkaran maddelere denir. Örnek:Ca, Sr, Ba

Soy Metal: Altın gibi asitlerle tepkimeye girmeyen maddelere denir.

Yarı Soy Metal: Bazı asitlerle tepkimeye girip, bazılarıyla tepkimeye girmeyen maddelere denir.

Bazı Yaygın Asitler ve Yaygın Bazlar

  • Laktik asit (C3H6O3): Süt asididir.
  • Askorbik asit (C6H8O6): Portakal ve diğer turunçgillerde bulunur.
  • Malik asit: Elma asididir.
  • Sitrik asit (C6H8O7): Limontuzu olarak bilinir.
  • Asetik asit (CH3COOH): Sirke asididir.
  • Sodyum hidroksit (NaOH): Nem çekici olarak kullanılır.
  • Kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2): Kireç, çimento yapımında kullanılır.
  • Hidroklorik asit (HCI): Tuz ruhu olarak bilinir.
  • Sülfirik asit (H2SO4): Zaçyağı olarak bilinir. Boya üretiminde kullanılır.

Asit ve Bazların Fayda ve Zararları

Asit denince aklımıza kötü şeyler gelsede midemizde sindirime yardımcı mide asidi bulunur, doymamış yağ asitleri vücudumuzda kolestrolü düşürür, toprakta bulunan asitler toprak yapısını düzenlerler. Yediğimiz limonda, içtiğimiz sütte de bazı asitler bulunur. Bazları ise çok bilmesekte asitler gibi hayatımızda kullanırız. Örneğin sabun.

Tuzlar

Çift Tuz: İki basit tuzdan meydana gelen tuzlardır.
Bazik Tuz: Bünyelerinde en az bir OH iyonu bulunduran tuzlardır.
Asidik Tuz: Bünyelerinde en az bir H+ iyonu bulunduran tuzlardır.

Bazı Tuz Elde Ediliş Yöntemleri

  • Baz + Asit –> Tuz + Su
  • Metal + Asit –> Tuz + H2
  • Bazik Oksit + Anhidrid –> Tuz
  • Metal + Halojen –> Tuz
  • Metal + Baz –> Tuz + H2
  • Bazik Oksit + Asit –> Tuz + Su
  • Metal + Ametal –> Tuz

Bazı Tuzlar ve Kullanıldıkları Yerler

  • NaCI: Yemeklerde, yolların buzlanmasının önlenmesinde ve başka alanlarda kullanılır.
  • Na2CO3: Çamaşır sodası olarak bilinir ve halk arasında yaygın kullanıma sahiptir.
  • NaHCO3:  Kabartma tozu olarak bilinir ve halk arasında yaygın kullanıma sahiptir.
  • CaSO4Alçıtaşı olarak bilinir ve halk arasında yaygın kullanıma sahiptir.
  • CaCO3: Kireçtaşı olarak bilinir ve halk arasında yaygın kullanıma sahiptir.

Tuzların Bazı Özellikleri

  • Katı kristal halde bulunurlar.
  • Katı halde iken elektrik akımını iletmezler ancak sulu çözelti haline getirilirse iletirler.
  • Asit ve bazların tepkimeleri sonucu tuzlar oluşur.

Asit Yağmurları nedir ve neden oluşur?
Sanayileşmenin bir sonucu olarak yakıtların kullanımından sonra havaya bırakılan azotdioksit ve kükürtdioksit gazları belli aşamalardan sonra bulutlardaki su damlacıkları tarafından emilir. Bu emilim sonucu suyun pH’ı düşer. Bu su damlacıkları yağmurlarla ve karlarla yeryüzüne inerek toprak, bitki ve yaşam dengesini bozmaya başlarlar. Eğer yağmur suyunun pH’ı 5 ve daha düşükse o yağmur için asit yağmuru diyebiliriz. Asit yağmurları ormanlara, bitkilere, akarsu yataklarına kısacası yaşama zarar vermektedir.